بیش از یک قرن است که آهن به عنوان یک ماده مغذی ضروری شناخته شده است. با وجود دسترسی وسیع به مواد غذایی غنی از آهن در قرن بیست و یکم هنوز کمبود تغذیه‌ای آهن و کم‌خونی فقر آهن بسیار شایع است. در واقع، کم‌خونی فقر آهن شایع‌ترین بیماری کمبود تغذیه‌ای در دنیا است. قابل ذکر است که زنان بالغ نسبت به مردان، ذخیره‌ی آهن بسیار کمتری دارند (مردان بالغ سالم حدود 3.6 گرم و زنان 2.4 گرم آهن در بدن دارند). 

جذب 

آهن غیر هم در گیاهان از 2 تا 10 درصد و آهن (هم و غیر هم ) منابع حیوانی 10 تا 30 درصد جذب می‌شود. چندین عامل بر جذب روده‌ای آهن تأثیر می‌گذارند. بازده جذب آهن تا حدودی به وسیله‌ی غذایی که حاوی آهن است یا آنچه با غذا خورده می‌شود، تعیین می‌گردد. اسید آسکوربیک که قویترین افزایش دهنده جذب آهن است، آهن فریک را به فرو احیا می‌کند و با آهن، کیلات تشکیل می‌دهد که در PH قلیایی بخش‌های پایینی روده‌ی باریک محلول باقی می‌ماند. درجه اسیدیته معده حلالیت و بنابراین زیست‌دسترسی آهن غذا را افزایش می‌دهد. حالات فیزیولوژیکی خاص مانند بارداری و رشد که مستلزم افزایش تشکیل شدن خون هستند، جذب آهن را تحریک می‌کنند. به علاوه در دوران کمبود آهن به دلیل مکانیسم‌های تطابقی که جذب آهن غیر هم را افزایش می‌دهد، آهن بیشتری جذب می‌شود. اگزالات می‌تواند مانع از جذب آهن شود. تانن‌ها نیز که پلی‌فنل‌های موجود در چای هستند، جذب آهن غیر هم را کاهش می‌دهند.

عملکرد 

متابولیسم آهن نیز پیچیده است، زیرا این عنصر در بسیاری از جوانب حیات شامل عملکرد گلبول‌های قرمز خون، فعالیت میوگلوبین و اعمال آنزیم‌های متعدد هم و غیر هم دخالت دارد. آهن در عملکردهای ایمنی و شناختی دخالت دارد و این مسئله، اهمیت پیشگیری از کم خونی فقر آهن در جمعیت دنیا را مورد تأکید قرار میدهد.

منابع غذایی و دریافت 

بهترین منبع غذایی برای آهن، جگر و پس از آن غذاهای دریایی (صدف و ماهی)، قلوه، دل، گوشت بدون چربی و ماکیان است. حبوبات (لوبیای خشک) و سبزی‌ها بهترین منابع گیاهی آهن هستند. مواد غذایی دیگری که تأمین‌کننده‌ی آهن هستند، (خشکبار)، ملاس تیره، نانهای غنی شده و کامل، شراب و غلات. دیگهای آهنی که به منظور پخت غذا استفاده می‌شوند، به کل آهن دریافتی می‌افزایند.        

 

کمبود 

کمبود آهن پیش ساز کم خونی فقر آهن است و شایع ترین بیماری کمبود تغذیه‌ای می‌باشد. کم خونی فقر آهن در تمام نقاط دنیا بین کودکان و زنان در سنین باروری شایع است.

 

مقدار توصیه شده ی دریافت روزانه

شیر خواران و کودکان خردسال

11-7 میلی گرم در روز ، بر حسب سن

کودکان و نوجوانان

15-8  میلی گرم در روز ، بر حسب سن

بزرگسالان

18-8 میلی گرم در روز ، بر حسب سن و جنس

زنان باردار

27 میلی گرم در روز

زنان شیرده

10-9 میلی گرم در روز ، بر حسب سن

 

 

 

 

verification